Door: Kristel Jenniskens

Wereldwijd hebben steeds meer jongeren mentale problemen. Ze voelen zich angstig, somber of hebben suïcidale gedachten. Scholen worden vaak gezien als dé plek om problemen vroeg te ontdekken en leerlingen te ondersteunen. Bijna alle jongeren komen hier wekelijks. Daarom worden er overal ter wereld schoolprogramma’s ontwikkeld.

Helaas verdwijnen veel goed onderzochte programma’s weer nadat een onderzoek is afgerond. Ze komen niet terecht bij nieuwe scholen en dus bij jongeren. Dit gebeurt ook bij programma’s die bewezen effectief zijn. We vroegen ons daarom af: waarom gebeurt dit? En wat is er nodig om dit te veranderen?

In gesprek met onderzoekers

We vroegen 45 onderzoekers naar hun ervaringen met schoolprogramma’s voor angst, depressie en suïcidepreventie te delen. Onderzoekers vanuit de hele wereld namen deel aan het onderzoek: van Duitsland tot Japan, en van Chili tot Australië. We wilden weten:

• Wat is er gebeurt met de programma’s na het onderzoek?
• Wat helpt om programma’s te verspreiden naar meer scholen?

Veel programma’s worden niet op grote schaal ingezet

Wat opvalt, is dat slechts de helft van deze interventies een plan had om na het onderzoek verder te groeien. En zelfs mét een plan bereiken programma’s vaak maar een paar scholen. 

Meestal stopt een programma zodra het onderzoeksbudget op is. Dat betekent dat interventies met bewezen effecten niet verder komen dan een pilot. Er is vaak simpelweg geen geld voor opschaling.

Manieren om wél succesvol op te schalen

Hoe lukt het sommigen dan wel om op te schalen? Programma’s die wél worden opgeschaald, hebben vaak een sterke organisatie. Meestal is er dan een team actief bezig met opschalen. Taken van zo’n team zijn:

• Nieuwe scholen benaderen
• Deelnemende scholen ondersteunen
• Geld werven
• Doorontwikkeling van het programma 

Vaak werken lokale teams samen met een centraal team. Lokale teams zijn bijvoorbeeld gemeenten of zorgorganisaties. Het centrale team is vaak nationaal of zelfs internationaal.

Wat ook werkt, is flexibiliteit. Elke school is anders. Succesvolle programma’s kunnen aangepast worden aan de situatie op school. Belangrijk is wel dat de essentie van het programma hetzelfde blijft.

Ook zijn succesvolle programma’s goed zichtbaar. Bijvoorbeeld via workshops, presentaties, publicaties of databanken met interventies. Vooral databanken lijken belangrijk. Programma’s die hierin staan, worden vaker ingezet door beleidsmakers of scholen.

Beperkingen van ons onderzoek

Wij kunnen niet met zekerheid zeggen welke strategieën het beste werken. Wij kunnen wel leren van ervaringen van anderen. De meeste succesvolle programma’s in ons onderzoek kwamen uit de Verenigde Staten. Dit maakt het lastig om resultaten te vertalen naar andere landen. Toch weten wij bijvoorbeeld dat ook in Nederland databanken belangrijk zijn. En dat opschaling meer vraagt dan alleen bewijzen dat een programma werkt.

Wat betekent dit in de praktijk?

De conclusie is helder: als we écht impact willen maken op de mentale gezondheid van jongeren, moeten we verder kijken dan het ontwikkelen van nieuwe programma’s. Er is geld nodig om bewezen programma’s op te schalen. Onderzoekers moeten al vroeg nadenken over hoe hun programma’s kunnen groeien. Daarbij zijn zichtbaarheid, flexibiliteit en een sterke organisatie cruciaal.

Wat betekent dit voor STORM?

STORM wordt op steeds meer scholen in Nederland ingezet. Dat is mooi, maar we willen natuurlijk dat alle jongeren in Nederland goede mentale ondersteuning krijgen op school. Wat we in dit onderzoek geleerd hebben, brengt ons dichter bij een toekomst waar alle scholen STORM gebruiken.

Lees de Engelstalige wetenschappelijke publicatie hier: https://link.springer.com/article/10.1007/s10488-026-01491-0 

Jenniskens, K., Rasing, S., Creemers, D., Popma, A., Smit, R., van Pelt, D., van Vuuren, L., Mérelle, S., Spijker, J., van Nassau, F. (2026). Analysis of real-world scale-up processes for school-based mental health interventions. Administration and Policy in Mental Health and Mental Health Services Research. https://doi.org/10.1007/s10488-026-01491-0